fbpx
Image Alt

Σωματική Άσκηση

κοπέλα κάνει streching στο ηλιοβασίλεμα, υγεία και γυμναστική, fitness

Βιταμινη D στη διατροφη και αθλητικη αποδοση

Την τελευταία δεκαετία το ενδιαφέρον για την εξωγενή χορήγηση της βιταμίνης D έχει κορυφωθεί ιδιαίτερα σε αθλητές που αγωνίζονται σε υψηλό επίπεδο. Το φαινόμενο αυτό έχει προκύψει μέσα από πλειάδα μελετών, οι οποίες αναφέρουν σημαντικές ελλείψεις στον οργανισμό έπειτα από περιόδους έντονης προπονητικής επιβάρυνσης. Η βιταμίνη 25[OH]D χαρακτηρίζεται ως βιταμίνη του ήλιου καθώς σε μεγάλο βαθμό, η πιο ενεργή της μορφή (25[OH]D3), παράγεται στο δέρμα έπειτα από έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου.

Τα επίπεδα της 25[OH]D μπορούν να χαρακτηριστούν ως πολύ ελλειμματικά (<12.5 nmol/L), ελλειμματικά (12.5-30 nmol/L), ελαφρώς ανεπαρκή (30-50 nmol/L) ή επαρκή (>50nmol/L), ανάλογα με τη συγκέντρωση που παρουσιάζουν στο αίμα (The National Academies, 2011). Παρόλα αυτά, τα συγκεκριμένα όρια έχουν δημιουργήσει προβληματισμό λαμβάνοντας υπόψη τα διφορούμενα δεδομένα που προκύπτουν από τις πρόσφατες μελέτες. Από τη μία, τα επίπεδα της 25[OH]D είναι ενδεικτικά της απορρόφησης ασβεστίου και κρίνονται απαραίτητα κατά τη διαδικασία της οστεοποίησης και για την διατήρηση της υγείας των οστών. Από την άλλη, μελέτες σε αθλητές δεν αναφέρουν κάποια συσχέτιση ανάμεσα στον κίνδυνο εμφάνισης καταγμάτων και στα χαμηλά επίπεδα της 25[OH]D. Αντίθετα, υπερδοσολογία μπορεί να επιφέρει ακόμα και αρνητικά αποτελέσματα. Σε κάθε περίπτωση, οι συστάσεις αναφέρουν πως η συγκέντρωση της 25[OH]D στο αίμα δεν θα πρέπει να βρίσκεται κάτω από τα 25 nmol/L.

Σε γενικές γραμμές, φαίνεται πως επαρκή επίπεδα της βιταμίνης 25[OH]D στο αίμα σχετίζονται με τη λειτουργικότητα του μυϊκού ιστού και εντείνουν την αποκατάσταση έπειτα από έντονες προπονήσεις. Συγκεκριμένα, παρατηρείται ταχύτερη επαναφορά των επιπέδων φωσφοκρεατινικής κινάσης έπειτα από έντονες αθλητικές συνεδρίες όταν οι αθλητές κατανάλωναν 3000-4000 IU ανά ημέρα. Αντίστοιχα αποτελέσματα παρατηρούνται και σε σχέση με τη δράση του ανοσοποιητικού συστήματος έπειτα από πρωτόκολλο μακροχρόνιας χορήγησης της βιταμίνης 25[OH]D. Για κάθε 10 nmol/L αύξηση στα επίπεδα της 25[OH]D παρατηρήθηκε 7% μείωση στον κίνδυνο εμφάνισης λοιμώξεων.

Πώς θα πρέπει να χορηγείται όμως; Η λήψη της βιταμίνης στην D3 μορφή φαίνεται πιο αποδοτική σε σχέση με την D2 λόγω της υψηλότερης βιολογικής δράσης της στο σώμα. Επίσης, παρατηρείται μειωμένη αποτελεσματικότητα έπειτα από χορήγηση μικρού αριθμού μεγαδόσεων >40000 IU, καθώς τέτοιες τακτικές φαίνεται πως αυξάνουν τον καταβολισμό της βιταμίνης σε βάθος χρόνου. Αντίθετα, μικρότερες δόσεις που κυμαίνονται ανάμεσα στα 2000-5000 IU ανά ημέρα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα φαίνεται πως έχουν καλύτερη αποτελεσματικότητα για τον μεταβολισμό της βιταμίνης στον οργανισμό.

Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, η διατήρηση των ομαλών επιπέδων βιταμίνης 25[OH]D στο αίμα κρίνεται ευεργετική ιδιαίτερα για εκείνους τους αθλητές που προπονούνται στα ῾όρια᾽, δεν εκτείθονται αρκετή ώρα στον ήλιο και δεν λαμβάνουν τα επαρκή θρεπτικά συστατικά μέσα από τη διατροφή τους. Βασική προϋπόθεση χορήγησης αποτελεί η ορθή αξιολόγηση της εξέτασης αίματος και η επιλογή του κατάλληλου πρωτοκόλλου για τη γρήγορη και σταθερή επαναφορά των ομαλών επιπέδων στο αίμα.

 

Βιβλιογραφικές αναφορές

1.Οwens, D.J., R. Allison, and G.L. Close (2018). Vitamin D and the athlete: Current perspectives and new challenges. Sports Med. 48(Suppl 1):S3-S16.

2.Rhodes, L.E. (2012) Maintaining vitamin D status in winter with ultraviolet B. Br. J. Dermatol. 166:238-239.

3.The National Academies, Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D (2011). Institute of Medicine. Vol. 1. 2011, Washington, DC: National Academic Press

4.Stockton, K.A., K. Mengersen, J.D. Paratz, D. Kandiah, and K.L. Bennell (2011). Effect of vitamin D supplementation on muscle strength: a systematic review and meta analysis. Osteoporos. Int. 23:859-871.