fbpx
Image Alt

Σωματική Άσκηση

αθλητής ακουμπά κουρασμένος σε μπάρα, υγεία και διατροφή

Εγκεφαλικη διασειση και σωστη διατροφη για τα αγωνισματα επαφης

Το δυνατό χτύπημα στο κεφάλι ενδέχεται να προκαλέσει εγκεφαλική διάσειση, η οποία αποτελεί μια από τις πλέον διαδεδομένες παθήσεις στον αθλητισμό οδηγώντας σε χρόνιες νευρολογικές δυσλειτουργίες και νευροεκφυλιστικές ασθένειες. Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της πάθησης βασίζεται κυρίως στην θεραπεία και δεν επικεντρώνεται στην πρόληψη. Παρόλα αυτά, προκύπτουν τα τελευταία χρόνια προ-κλινικές μελέτες που εξετάζουν τον ρόλο συγκεκριμένων διατροφικών στοιχείων όπως η κρεατίνη, ο κουρκουμάς και τα ω-3 λιπαρά οξέα (DHA – δοκοσαεξαενοϊκό οξύ) στην αντιμετώπιση του φαινομένου μέσω της πρόληψης.

 

Κατά τον τραυματισμό στο κεφάλι είτε εμφανιστεί διάσειση είτε όχι, παρατηρείται διαταραχή όχι μόνο της δομής αλλά και της βιοχημείας του εγκεφάλου, η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη μεταβολή ιόντων εντός και εκτός της μεμβράνης των νευρικών κυττάρων. Στην περίπτωση αυτή, ο οργανισμός προσπαθεί να αποκαταστήσει την ισορροπία των ιόντων βασιζόμενος στο ενεργειακό νόμισμα του σώματος που είναι το ΑΤΡ (Τριφωσφορική Αδενοσίνη), το οποίο όμως υπό φυσιολογικές συνθήκες αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες του νευρώνα. Η κυτταρική αυτή «κρίση» των νευρικών κυττάρων ενισχύεται περεταίρω και από τη μειωμένη εγκεφαλική αιματική ροή που έπεται του τραυματισμού. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο ενεργειακός μεταβολισμός του νευρικού κυττάρου δίνει βάση στα αναερόβια υποστρώματα, όπως είναι το σύστημα της φωσφοκρεατίνης. Μελέτες σε ζώα δείχνουν πως κατά τον τραυματισμό στο κεφάλι, τα επίπεδα φωσφοκρεατίνης στον εγκέφαλο μειώνονται σε δόση ανάλογη με την επιβάρυνση του χτυπήματος και η προφυλακτική χορήγηση κρεατίνης οδηγεί σε αμεσότερη αποκατάσταση της ομοιόστασης στα νευρικά κύτταρα.

 

Η υψηλή συγκέντρωση του εγκεφάλου σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα τον καθιστά και επιρρεπή σε αυξημένα επίπεδα οξειδωτικού στρες παρουσία ελευθέρων ριζών (αυτές αυξάνονται κατά την περίοδο της διάσεισης ή του έντονου τραυματισμού στο κεφάλι). Ο κουρκουμάς αποτελεί το βιοενεργό συστατικό των Ινδικών μπαχαρικών και παρουσιάζει αυξημένη αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση. Μελέτες σε ζώα υποστηρίζουν την γρηγορότερη αποκατάσταση της φλεγμονής καθώς και μείωση του οιδήματος σε περιπτώσεις όπου προηγείται εξωγενής χορήγηση κουρκουμά. Βασική προϋπόθεση της αποτελεσματικότητας βέβαια είναι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα με τη μειωμένη βιοδιαθεσιμότητα που παρατηρείται ακόμα και έπειτα από υψηλές δόσεις χορήγησης.

 

Το DHA ή δοκοσαεξαενοϊκό οξύ συναντάται σε αφθονία στα περισσότερα κύτταρα του οργανισμού αλλά σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στα κύτταρα του κεντρικού νευρικού συστήματος. Μελέτες σε ζώα δείχνουν πως ο διατροφικός περιορισμός του λιπαρού οξέος αυτού σχετίζεται με έντονη εγκεφαλική δυσλειτουργία κατά τον τραυματισμό, ενώ προφυλακτική εξωγενής χορήγηση δρα προστατευτικά, μειώνοντας τα συμπτώματα από το χτύπημα. Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα σε ζώα, πρόσφατες μελέτες ανάγουν την αντιστοιχία στον άνθρωπο και προτείνουν την καθημερινή πρόσληψη 3,6γρ DHA (μέσω διατροφής ή συμπληρωμάτων διατροφής) για έναν ασκούμενο περί τα 90 κιλά, ο οποίος εμπλέκεται σε αγωνίσματα έντονης σωματικής επαφής.

 

Συνοψίζοντας, παρόλο που υπάρχουν στοιχεία τα οποία υποστηρίζουν την προστατευτική δράση των διατροφικών στοιχείων της κρεατίνης, του κουρκουμά και του λιπαρού οξέος DHA, δεν υπάρχουν μελέτες σε ανθρώπους που να επιβεβαιώνουν τα ευρήματα αυτά. Οι μελέτες όμως που έχουν διεξαχθεί σε ζώα προϊδεάζουν για ενδεχόμενη ευεργετική δράση και στον άνθρωπο.

 

 

Βιβλιογραφία:

 

  1. Barkhoudarian, G., D.A. Hovda, and C.C. Giza (2016). The molecular pathophysiology of concussive brain injury–an update. Phys. Med. Rehabil. Clin. N. Am. 27:373-393.
  2. Laird, M.D., S. Sukumari Ramesh, A.E. Swift, S.E. Meiler, J.R. Vender, and K.M. Dhandapani (2010). Curcumin attenuates cerebral edema following traumatic brain injury in mice: a possible role for aquaporin-4? J. Neurochem. 113:637-648.
  3. Mills, J.D., K. Hadley, and J.E. Bailes (2011). Dietary supplementation with the omega-3 fatty acid docosahexaenoic acid in traumatic brain injury. Neurosurgery 68:474-481.
  4.  Scheff, S.W., and H.S. Dhillon (2004). Creatine-enhanced diet alters levels of lactate and free fatty acids after experimental brain injury. Neurochem. Res. 29:469-479.
  5. Wu, A., Z. Ying, and F. Gomez-Pinilla (2014). Dietary strategy to repair plasma membrane after brain trauma implications for plasticity and cognition. Neurorehabil. Neural. Repair 28:75-84.