fbpx
Image Alt

ΑΣΚΗΣΗ

Γονιδια και δραση της καφεΐνης

Ένας μεγάλος αριθμός αθλητών καταναλώνει καφεΐνη με σκοπό να βελτιώσει τις επιδόσεις σε αγωνίσματα αντοχής και δύναμης. Μελέτες δείχνουν πως το 75% των αθλητών σε υψηλό επίπεδο επιδιώκει την προ-αγωνιστική ενεργοποίηση μέσω λήψης ροφημάτων ή λοιπών σκευασμάτων πλούσιων σε καφεΐνη. Οι επιδράσεις αυτές, φαίνεται πως παρουσιάζουν εξατομικευμένα αποτελέσματα που διαφέρουν από άτομο σε άτομο, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και από τα γονίδια που φέρει ο καθένας από εμάς.

Η επίδραση της καφεΐνης στον ασκούμενο οργανισμό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι και ο ρυθμός απορρόφησής της από την κυκλοφορία του αίματος. Για παράδειγμα, οι μαστίχες ή παστίλιες που είναι εμπλουτισμένες με καφεΐνη αποφέρουν υψηλότερη απορρόφηση, μέσω της στοματικής κοιλότητας, σε σχέση με τα ροφήματα ή τις ταμπλέτες, τα οποία εισέρχονται στο στομάχι και αραιώνονται με τα υπόλοιπα υγρά του πεπτικού συστήματος. Μελέτες δείχνουν πως όταν το στομάχι είναι γεμάτο, τότε ο ρυθμός απορρόφησης των μορίων της καφεΐνης περιορίζεται σημαντικά.

Εκτός του ρυθμού απορρόφησης από το στομάχι, εξίσου σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και ο συνολικός χρόνος ημιζωής της καφεΐνης στο σύστημα του κάθε ανθρώπου γεγονός που καθορίζει και την επίδραση που θα έχει η ουσία στον οργανισμό.  Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί δυο γονίδια, τα οποία επηρεάζουν κατά πόσον η καφεΐνη επιδρά αποτελεσματικά αυξάνοντας τις πνευματικές ή/και σωματικές επιδόσεις. Αυτά είναι το CYP1A2 και το ADORA2A.

Το πρώτο από τα δύο γονίδια παράγει ένα ένζυμο που καθορίζει τον χρόνο ζωής της καφεΐνης στον οργανισμό μας. Μικρές διαφοροποιήσεις στο γονίδιο αυτό επιφέρουν αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο διασπάμε και απομακρύνουμε την καφεΐνη. Αν κάποιος καταβολίζει την καφεΐνη γρήγορα, τότε οι οποιεσδήποτε επιδράσεις διαρκούν για μικρότερο χρονικό διάστημα στο σώμα. Το δεύτερο γονίδιο (ADORA2A), είναι υπεύθυνο για την παραγωγή ενός υποδοχέα, του οποίου η ενεργοποίηση σχετίζεται με την κόπωση και τον λήθαργο. Η καφεΐνη έχει τη δυνατότητα να μπλοκάρει την δράση του υποδοχέα αυτού με δοσοεξαρτώμενο τρόπο επηρεάζοντας την αφύπνιση και οξυδέρκεια του νευρικού μας συστήματος. Διαφοροποιήσεις στο γονίδιο αυτό επιφέρουν και μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο ή καφεΐνη επηρεάζει τη λειτουργικότητα των υποδοχέων αυτών.

Συνοψίζοντας, η δράση της καφεΐνης μπορεί να προσφέρει θετικά αποτελέσματα ανάλογα και με τα γονίδια του κάθε ατόμου. Κάποια στιγμή στο μέλλον ενδεχομένως να πραγματοποιείται γονιδιακός έλεγχος με σκοπό τη διευκρίνιση του φαινομένου αυτού σε εξατομικευμένη βάση. Η υπερδοσολογία από την άλλη, μπορεί να οδηγήσει σε άγχος και να αναστατώσει τον ασκούμενο προκαλώντας τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Προς το παρόν, ο μόνος σίγουρος τρόπος για να προσδιορίσουμε την ιδανική δόση της καφεΐνης που δουλεύει για εμάς επιτυγχάνεται με τον πειραματισμό.

 

Βιβλιογραφικές αναφορές

  1. Womack CJ, et al. J Int Soc Sports Nutr. 2012;9(1):7.
  2. Loy B, et al. Journal of Caffeine Research 2015;5(2):73-81.
  3. Pickering C, Kiely Are the Current Guidelines on Caffeine Use in Sport Optimal for Everyone? Inter-individual Variation in Caffeine Ergogenicity, and a Move Towards Personalised Sports NutritionJ. Sports Med. 2017.